Marinet Haitsma

geen medelijden

Marinet — Sat, 12 May 2012 21:14:28 +0000

Enkele uren gestudeerd. Met uitstekende cappuccino. Niet thuis. Thuis is gedoe van laptop en smartphone, hondje en huishouden. Ik pak de tram en zoef naar Lantaren-Venster. Ik klap mijn mappen en boeken open en lees de hoofdstukken voor het volgende tentamen. Om me heen loopt het vol. Ik hoor moeders met kinderen. Stelletjes. Een ober hier, serveerster daar. Een aangename menselijke bedrijvigheid waar ik niet op hoef te reageren, maar geruisloos in kan verdwijnen. Ik bestudeer de sociale psychologie. Mijn eigen sociale zin heeft de laatste tijd meer de neiging tot sluipende pantergedrag; ik ga het liefst alleen naar de film. Al die complicaties en verwikkelingen. Een vriendje liet zijn vingers in mijn bh verdwijnen. Het leidde af van de verhaallijn. Een ander vriendje begreep de clou nooit; ik legde het uit. Een vriendin kreeg een hartkwaal en zit nu chronisch thuis, in haar film. En tot slot was er een vriendin die iets anders wilde, seks. Ik vergeet steeds meer, hoe het gaat. Samen. Delen. De tijd met een ander doorbrengen. Dus ik geniet solo van Intouchables: een waargebeurd verhaal over een Parijse miljonair, verlamd, die een persoonlijke verzorger in dienst neemt. Een ex-gedetineerde, uit het straatleven. De miljonair wordt gewaarschuwd: deze jongen kent geen medelijden. ‘Precies,’ antwoordt hij, ‘dat is wat ik nu juist wil. Geen medelijden.’ En er ontstaat langzaamaan een bijzondere vriendschap tussen twee mannen die meer met elkaar gemeen hebben dan ze dachten. Ook dat is sociale psychologie; stereotypen en vooroordelen over mensen blijken soms, maar vaak ook niet, te kloppen. En wat een geweldig acteerwerk en een prachtige plot; hard en hopeloos. Venijnig en warm. En vreselijk om te lachen. Alleen, of met anderen.

ik blaas blauwe bellen voor je

Marinet — Fri, 04 May 2012 16:04:08 +0000

Ik zag vanmiddag de jeugdfilm Kauwboy. Internationaal bekroond, en ik begrijp waarom. Mijn zoon van 11 echter niet. Ook dat begrijp ik. Want Kauwboy is complex. Kauwboy is een film met veel psychologie, voor volwassenen, voor droevigen en de eenzamen, voor hen die het hart omklemmen, in de hoop dat het nooit weer zal breken. Niet nog eens splinters, weerhaken, of al die kromme zinnen zonder lieve bochtjes, zonder wiegeliedjes, zonder kusjes en spinragdun slaapgefluister. Dus… Kauwboy gaat over verdriet dat geen kant op kan in een armoedig arbeidershuisje met een benauwend achtertuintje. Het gaat ook over de agressie die dat brengt: de verscheurdheid tussen de sprakeloze vader en de hunkerende zoon. Ik moest soms denken aan de evenzo rauwe film Rosetta, waarover ik in de zomer van 2010 schreef. Waar is de moeder? Volgens het jochie is ze op reis, om op te treden met haar bandje. Vader en zoon achterlatend in een troep, een wanorde, een onuitgesproken desperaatheid die zo beklemt dat ik tot slot de tranen maar laat stromen. Net als de rest van de bezoekers; vooral de moeders huilen. We voelen allemaal het oneerlijke drama in Kauwboy. Die jongen die de hele dag alleen speelt, en de wassen draait met afwasmiddel. Die zich ontfermt over een jong kauwtje. De lompe vader, een bullebak. Een spannend meisje, in het sportteam, met wie hij kauwgombellen blaast. Blauwe bellen, die alleen zij zo kan blazen. Voor hem. Dit zou liefde kunnen worden, als ze beide achter hun onzichtbare grenzen van pijn en moeite blijven. Als ze elkaars rotwereld accepteren. Maar. Op een dag vergist het meisje zich hopeloos, wanneer ze zegt: “Jouw moeder. Die is niet op reis. Die is dood.” Kauwboy wordt razend, zoekt ruzie, wordt onhandelbaar, lastig. En zo lief. Wanneer hij in zijn uppie een appeltaart bakt in de keuken, voor de verjaardag van zijn moeder. Net alsof. Een taart bakken betekent feest. Met slingers door de kamer. En een verjaarslied. Maar een vader. Die zijn hart verliest… en ontploft.

mensloos vermaak

Marinet — Mon, 30 Apr 2012 13:40:08 +0000

Het is Koninginnedag en ik bezoek de rommelmarkt om de hoek. Vele kinderen en moeders en vaders hebben hoopvol hun restjes babykleding, speelgoed, en oude dvd’s op een kleedje uitgestald. Zodra ik in wat kleding begin te graaien, hoor ik: “Het is een echte Armani.”
“U ziet wel dat dit het merk Pepe Jeans is?”
“Daar heeft u een Diesel.”
En dan hebben we het over kinderkleding. Waar de moeders zó graag vanaf willen, dat ze de merkjes in mijn gezicht duwen. Maar het maakt me niet uit welk merk het is. Mijn zoon zoekt iets anders. Geen witte strandbroek. Geen strakke stretch. Geen worn-out-baggy-trousers. Dus ik slenter door. Ik stuit nog op een ketting met bijbehorende oorbellen, armband en haarspeld mèt haren erin, voor slechts 1 euro. Crisisprijzen. “En zijn die haren gratis,” vraag ik. De vrouw lacht beschaamd. “Die zijn van mijn dochtertje,” beweert ze.
Afgezien van de crisisprijzen, die altijd al bij Koninginnedag horen, valt me nog iets op; mensen laten zich niet meer fotograferen, zoals vroeger. Iedereen loopt met een smartphone, dat wel. Iedereen is in real time verbonden met Facebook. Dat ook. Maar niemand wil online gezet worden. Het opvallendst was dat op de Rotterdamse kermis, deze week. Zodra ik een attractie kiekte, doken aan alle kanten de hangjongeren en ticketjochies opzij. Op mijn foto’s lijkt de kermis uitgestorven, leeg. Mensloos vermaak. Rondrazende attracties. En het gevaar zit niet in de snelheid of in de maagbedervende zwiepers die je maakt. Het gevaar zit in de smartphones, die ons overal en onafgebroken volgen. Alles staat onmiddellijk online, in een tweet of een status of een foto. We snakken ernaar om gezien te worden. Maar nu toch even niet…

en daarom is dit liefde

Marinet — Thu, 26 Apr 2012 20:29:31 +0000

Zanger Bart van der Weide, van de erg populaire band Racoon, zit aan tafel in DWDD. Hij is ontwapenend, maakt een nerveuze indruk, wiebelt onrustig op zijn stoel. Het lijkt of hij doodsbang is om te gaan zingen, hoewel hij alle grote popprijzen van Nederland heeft gewonnen, en overal volle zalen trekt. Bart wil het liefst uit de studio weg, maar zit toch klaar om een jaren-zeventig melodietje te gaan zingen van Melanie. Een old-bitch-warrior, knikt hij. Deze muziek… dit draaide zijn hippiemoeder thuis. Alle soorten muziek stonden thuis. “Had je een hippiemoeder,” vraagt Mathijs van Nieuwkerk. “Ja, een hippiemoeder… Ach, niks mis mee, een prima mens, hoor,” voegt Bart er snel aan toe. Natuurlijk, dat had ik ook moeten doen, toen ik de Memo’s schreef. Ik vergat de zachtheid toe te voegen. Is liefde hard- of zachtheid? Ik opende mijn koffers vol herinneringen in grauw en grijs, ik kraste de pagina’s vol, mijn pen was gedoopt in meedogenloze openheid. Iemand zei laatst: “En daar had je het volste recht toe, nadat je ouders jou in hun zogenaamde openheid hadden laten delen.” Enfin, mijn moeder schreef precies op de verjaardag van Sinterklaas: ik kots je uit, zoals je mij hebt uitgekotst in jouw prachtige boek. En ze verbood me om ooit nog, in welke vorm dan ook, contact op te nemen. Geen bezoek, geen bloemen. En dat gold tevens voor mijn zoontje. Ach, het zeer kan nog veel dieper. Enfin, Bart vervolgt: “Mijn hippiefamilie, ja… ze gaven me een berg bagage mee… om ú tegen te zeggen; en heel beperkt ook: want alleen ik heb ‘m.” De zaal begreep het understatement, er klonk besmuikt gelach. Wie zou immers zulke koffers willen meehelpen dragen? En daarna zette hij dat wijsje in. Zo’n onschuldig, schattig en hulpeloos liedje. Dat waarschijnlijk alleen hij zó kan zingen, en misschien is die enorme berg bagage – hier, pak aan en neem mee, we zijn je ouders en daarom is dit liefde, begrepen – daar schatplichtig aan.

sla wassen boven de wcpot

Marinet — Sat, 21 Apr 2012 15:23:38 +0000

Vandaag een ander detail van de prachtige tentoonstelling over water, in de Kunsthal; een overstromende badkuip. Deze antiek ogende badkuip staat in een lege ruimte met steenrood pleisterwerk. Het dampt en druipt en kolkt. De planken vloeren worden nat. Het water biggelt langs de muren. De zon speelt door een raam en zijn schaduw danst over de muur. Ik heb op een bankje gezeten om naar dit kunstwerk te kijken. De geluiden van druppelend water werden onaangenaam. Ik kreeg zin om de kraan dicht te draaien. Na een tijdje viel een enorm blok ijs in het bad. Ik trok snel mijn voeten terug, uit angst dat ze nat zouden worden. Daarna verdween het bad enige minuten in een dichte wolk stoom. Aldoor vraag je je af wie dit filmt, of het één lange opname is, waar de kunstenaar zelf zich bevindt, in welk huis dit alles is opgenomen. Is deze kamer op de begane grond, of zijn er benedenburen… Hoe kan een bad vollopen zonder dat er een kraan op is aangesloten. Hoe kan een bad leeglopen zonder afvoer; in het afgelopen Paasweekend was mijn keukenafvoer namelijk verstopt, waardoor ik vijf dagen lang mijn afwas en sla boven de wcpot spoelde, dus ik weet hoezeer de mensheid riolering nodig heeft. De magie groeit. De griezelfactor ook. Hoeveel doden zijn er niet gevallen in douche- of badscènes, in lege huizen, in onoverzichtelijke badkamers, nabij donkere trappenhuizen. Of is dit mijn associatie. Misschien. Mijn medebezoeker loopt door met de mededeling dat kunst pas interessant is ‘indien hij het niet kan namaken’. Ik hap onmiddellijk: “Dit meen je toch niet?” Verontwaardiging is een morele reactie die eenvoudig op te roepen c.q. na te maken is. Geen kunst aan. Daarna storten we ons in het museumcafé op een borrel. De bitterballen smaken uitstekend, en ik zou ze niet kunnen namaken. Het is kunst.